The Unbearable Lightness of Being a Graphic Designer
"Grafik Tasarımcı Olarak Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği", Grafik Tasarım magazine, March 2012
"Grafik Tasarımcı Olarak Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği", Grafik Tasarım magazine, March 2012
My colleague, who asked me to write an article for this issue of Graphic Design, started by saying, “I know designers don’t like writing very much, but you can write about anything that is important to you, there is no specific topic…” These words sounded nice to me at first but as my deadline approached, I must admit, I started to worry. The source of my anxiety was not that nothing came to mind, but rather deciding on something worthwhile to write about. I decided to use this opportunity as an ideation exercise for "For the Curious, a Guidebook on How to Use Designers" which I dreamed of creating together with the contributions of other designers based on their experiences, both good and bad.
When I was attending university in the late 80s, I would sometimes give a curt answer to those who asked what I was studying: “Graphics.” Alongside those who reacted with question marks floating in their thought bubbles, there were those who nodded knowingly and said, “Ahh, then you know about statistics.” When I left advertising years later and started working with my own clients, I saw that some of them had hesitations and lacked knowledge about what they should expect from a graphic designer, what information they should share, the stages of the work and pricing. According to the titles on their business cards, they were the ones who would be managing our workflow on behalf of their company. Of course, every profession has its difficulties, but working with clients whom you are not sure fully understand the reason for your existence, let alone clarifying the differences between mind boggling terminology such as graphic art, graphic design, graphic execution is a different matter.
In the period from when I started working to when I left advertising, we rapidly ‘developed’ and transformed into a consumer society that was more integrated with the world. Naturally, advertising agencies which were among the main actors of this transformation met the increasing needs of their clients with great appetites. They were seen as the only address for brand communication and marketing. Perhaps for this reason, clients who were not aware of the design services received within ad agencies also lacked the knowledge that they could perhaps work directly with graphic designers. More often than not, design services were added to other production costs and not quoted separately so clients had no notion of the design cost. For this reason, those who had worked with an advertising agency prior to hiring a designer had difficulty understanding pricing. The fact that graphic design is almost as transparent as air (omnipresent) compared to other more "concrete" design practices (such as architecture, interior, product or fashion design) did not make things any easier!
........
Of course, the following economic crises of the new century deeply affected the creative industry. In hard times creative work is relegated to the category of a ‘luxury’ and something that can be done without, or postponed at best. Those who aspired to do more for less increased, just to keep the shop running. Quality gave way to low-cost. "If you won’t do it, we’ll find someone who will" became a way of doing business amongst clients. The possibility of a new crisis hanging over our heads like the sword of Damocles weakened our ability to take risks.
While the fact that no one is indispensable has sometimes been thrown in our faces in the most brutal way, it has also opened the door to new formations. As Marshall McLuhan said in the '60s, first we shape technology, then that same technology starts to shape us. As the Gutenberg era gave way to the Jobs era, not only the way we do our jobs but also our thoughts, conversations, perceptions, values, and lives began to change. On one side, communication established via fiber optic channels, social networking sites, virtual identities, mobile phones that make us accessible 24/7, tracks downloaded to our iPhones, tablets that could be read while exercising on the treadmill, exchange rates, tv series... On the other side, nostalgic Moleskine notebook enthusiasts, vinyl records, retro trends, a return to nature... Not to mention all the advantages and disadvantages of our geography within a new world order.
As graphic designers or perhaps a more accurate definition in the above context, visual communication designers, I think that the underlying reason for the problems we encounter or the complaints we voice is that we have not sufficiently reached those who could benefit from us the most. Today, a client who wants to get their work done quickly and at a reasonable price can order a logo online for almost 100 dollars. Moreover, by seeing countless alternatives until they are satisfied. Why would they prefer a designer who will do the same job at a higher cost, in more time with fewer alternatives? How many customers are willing to have a book designed for the cost of a small apartment in one of Istanbul's newer neighborhoods ? Exceptions cannot break the rule, new realities signal that we need to review things.
Although the awareness that design is an added value has become more widespread, in order for the gap between the value we assign to our work and the value others assign to it to close in our favor, we need to better understand and explain the potential of design as a way of thinking and being, with its social, economic and cultural implications, far beyond personal success stories, inflated egos and polished images.
The issue is not about convincing those clients that already value design and know that it comes at a price... Nor is it about organizing brand conferences with huge participation fees... The issue, I think, is to reconsider some of the building blocks of a structure whose foundations no longer seem very solid, without being carried away by the euphoria (in medical terms, “a person -especially a patient- feels much better and stronger than they are”) and arrogance of “We have caught up with the times! We are in!” We need to be questioning other things: design programs that look at the majority of their students as a source of income, pricing policies suggested by professional organizations when in reality 50-70% discounts are the norm, client representatives whose knowledge hasn't gone beyond a marketing course they took at university, and authorities who are unaware of the potential of design to increase the quality of life. Like in tennis; you may be a good player but poor rivals can ruin your game.
That's enough of the serious stuff! As I finish my piece, I want to share a few sentences that make me think now and again. Some of them were hard to hear at the time, but now they are just funny. They also inspired "For the Curious, a Guidebook on How to Use Designers"... This must be the unbearable lightness of being a graphic designer!
"Our father drew our company logo back in the day."
The logo is embroidered in the middle of a leather pelt lying on the meeting room floor. As you can see, it is a sensitive topic.
The logo is embroidered in the middle of a leather pelt lying on the meeting room floor. As you can see, it is a sensitive topic.
"Recreate me."
A business owner who, throughout his 30-year career, did not fully understand that this would cost money, that it required time and planning. 6 months after saying these words, his secretary informed me he no longer needed my services.
A business owner who, throughout his 30-year career, did not fully understand that this would cost money, that it required time and planning. 6 months after saying these words, his secretary informed me he no longer needed my services.
“We really liked the typology of this work.”
I think he means typography. Well, better than it not being liked.
I think he means typography. Well, better than it not being liked.
“We showed the printouts to some friends who came over to watch the game this weekend and they didn’t really get it. Can we see a couple more alternatives?”
The job was supposed to go to print on Monday... Score!!!
The job was supposed to go to print on Monday... Score!!!
“It looks like shit... Besides you all have short hair.”
From my days at the ad agency, having just presented a new campaign idea as a team. The following discussion revealed that our client's brand manager had given us the wrong brief to begin with. Though we weren't to blame, and completely beside the point, the company CEO let us know what he thought about women with short hair.
From my days at the ad agency, having just presented a new campaign idea as a team. The following discussion revealed that our client's brand manager had given us the wrong brief to begin with. Though we weren't to blame, and completely beside the point, the company CEO let us know what he thought about women with short hair.
“Cropping the work on the cover is an insult to the artist.”
Though this may apply in certain cases, especially photography, not leaving that decision to the designer is also an insult.
Though this may apply in certain cases, especially photography, not leaving that decision to the designer is also an insult.
“What’s wrong with this woman?”
The owner of a printing press expressed his anger at me to the client, after I questioned the quality of his printing. I'll share this much because the rest of what he said exceeds decency.
The owner of a printing press expressed his anger at me to the client, after I questioned the quality of his printing. I'll share this much because the rest of what he said exceeds decency.
“I invested 5 million Euros in this facility!!!”
From a phone call I had with another printing house owner who was apparently in it for the money! During our half-hour conversation, I tried to understand how they had managed to change the fonts in my design. He got angry and hung up on me.
From a phone call I had with another printing house owner who was apparently in it for the money! During our half-hour conversation, I tried to understand how they had managed to change the fonts in my design. He got angry and hung up on me.
“This meeting is over.”
In the middle of what was said to be the final meeting before sign off, the holding's boss -despite an approved design concept- picked up his pen and started to scribble what he thought the design should look like. I objected. Annoyed, he threw my proposal from one end of the long meeting table to the other and abandoned the room after declaring game over.
In the middle of what was said to be the final meeting before sign off, the holding's boss -despite an approved design concept- picked up his pen and started to scribble what he thought the design should look like. I objected. Annoyed, he threw my proposal from one end of the long meeting table to the other and abandoned the room after declaring game over.
Grafik Tasarımcı Olarak Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği
"Grafik Tasarımcı Olarak Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği", Grafik Tasarım dergisi, Mart 2012
"Grafik Tasarımcı Olarak Varolmanın Dayanılmaz Hafifliği", Grafik Tasarım dergisi, Mart 2012
Grafik Tasarım’ın bu sayısı için benden bir yazı isteyen meslektaşım, “Biliyorum, tasarımcılar yazmaktan fazla hoşlanmazlar ama senin için önemli olan herhangi birşey hakkında yazabilirsin, belli bir konu yok...” diye söze girdi. Başta kulağıma hoş gelen bu sözler, deadline’ım yaklaştıkça -itiraf etmeliyim ki- beni endişelendirmeye başladı. Endişemin kaynağı aklıma birşey gelmemesi değil, aksi yöndeki tüm gayretlerime rağmen, mesleki anlamda ciddiye almayı sürdürdüğüm bazı konulardan hangisinin kaleme almaya değer olduğuydu. Dolayısıyla kendimden, eğitimimden, yaptığım işlerden, aldığım ödüllerden, hizmet verdiğim kişi ile kurumlardan söz etmektense, bu fırsatı iyisiyle kötüsüyle bir tasarımcı olarak yaşadıklarımdan esinlenerek, daha önemlisi başka tasarımcıların da katkılarıyla geliştirmeyi hayal ettiğim Merak Edenlere Tasarımcıları Kullanma Kılavuzu’na yönelik bir giriş yazısı/fikir egzersizi olarak değerlendirmeye karar verdim.
80’li yılların sonunda üniversitede okurken, soranlara bazen “Grafik okuyorum” diye kestirme cevap verirdim. Düşünce balonlarında soru işareti uçuşanların yanısıra, kafasını sallayarak “Aaa, o zaman istatistikten iyi anlarsın” diye onaylayan da vardı. Yıllar sonra reklam sektöründen ayrılıp da, kendi müşterilerimle çalışmaya başlayınca, bazılarının bir grafik tasarımcıdan beklentilerinin ne olması gerektiği, hangi bilgileri paylaşacakları, çalışmanın aşamaları ve fiyatlandırma gibi konularda tereddütleri, yer yer bilgi eksiklikleri olduğunu gördüm. Bazılarının kartvizitlerindeki titrlerine bakıldığında, işveren adına tasarımcıyla ilişkiyi götürecek olan da onlardı. Tabii her işin kendine göre zorlukları vardır ama “grafiker, grafik tasarımcı, grafik sanatçısı, grafik uygulamacısı,” gibi tanımların karmaşasından sıyrılıp da varlığınızın sebebiyetini tam kavradığından emin olamadığınız birileriyle çalışmak ve ikna etmek ayrı bir meseledir.
İş hayatına girip reklam sektöründen ayrıldığım 2000’li yıllara kadar geçen süre içinde hızla ‘gelişip’, dünya ile daha entegre bir tüketim toplumuna dönüştük. Doğal olarak bu sonucun baş aktörlerinden olan reklam ajansları, bu süreçte müşterilerinin artan iletişim gereksinimlerini büyük bir iştahla karşılayıp, onların gözünde çözüm için neredeyse tek adres haline geldiler. Belki de bu nedenle, ajans bünyesinde alınan tasarım hizmetinin çok da ayrımında olmayanlar, bazı alanlarda direkt olarak grafik tasarımcılarla daha verimli çalışabilecekleri bilgisinden de yoksundu. Tabii kimi zamanlar herhangi bir ürünün tasarlanma bedelinin baskı gibi üretim kalemleriyle telafi edilip müşteriye yansıtılmaması, doğal olarak bunun bedava bir hizmet olduğu izlenimini doğurdu. Geçmişte bir reklam ajansıyla çalışmış olup da sonradan bir tasarımcıyla çalışmaya başlayanlar bu yüzden bazı fiyatları anlamakta zorlandılar. Grafik tasarımın, daha somut algılanabilen diğer tasarım disiplinlerine (mimari, iç mimari, çevre, moda, mobilya, endüstriyel, takı gibi) kıyasla neredeyse oksijen şeffaflığında olması da işleri kolaylaştırmıyordu!
........
Tabii ardarda gelen ekonomik krizler, özellikle soyut uğraşlar olarak algılanan veya ‘lüks’ kategorisine hemen düşüveren, olmasa da olur diye nitelenebilen yaratıcı işlerde çalışanları derinden etkiledi. Daha aza daha çoğunu yapmaya talip olanların sayısı arttı. Kalite kaygısı yerini düşük maliyet kaygısına bıraktı. ‘Sen yapmazsan yapacak birini buluruz’ zihniyeti bir iş yapma biçimine dönüştü. Demokles’in kılıcı gibi tepemizde duran yeni bir kriz ihtimali ise risk alma yetilerimizi zayıflattı.
Kimsenin vazgeçilmez olmadığı gerçeği kimi zaman en acımasız haliyle yüzümüze vurulurken, kimi zaman yeni oluşumların kapısını da araladı. 60’lı yıllarda Marshall McLuhan’ın dediği gibi, önce biz teknolojiye şekil verdik, sonra o teknoloji dönüp bizi şekillendirmeye başladı. Gutenberg çağının yerini Jobs çağına bırakmasıyla sadece işimizi yapma biçimimiz değil, düşüncelerimiz, konuşmalarımız, algılarımız, değerlerimiz, hayatlarımız da değişmeye başladı. Bir yanda fiber optik kanallar üzerinden kurulan iletişim, sosyal paylaşım siteleri, sanal kimlikler, bizi 24/7 ulaşılabilir kılan cep telefonları, i-phone’larımıza indirilen parçalar, koşu bandında spor yaparken okunabilen tabletler, takip edilen döviz kurları, seyredilen diziler... Diğer yandan nostaljik Moleskine defter tutkunları, vinil plaklar, retro trendler, doğaya dönüşler, kronikleşmiş, kırılamamış, kemikleşmiş bazı olgular, refleksler, bu topraklarda yaşamanın kendine özgü bütün getiri ve götürüleriyle karmaşık, stresli, yeni bir dünya düzeni.
Grafik tasarımla ya da yukarıdaki bağlamda belki daha doğru bir tanım olan görsel iletişim tasarımıyla uğraşan insanlar olarak karşılaştığımız sorunların veya dillendirdiğimiz şikayetlerin temelinde, belki de bizlerden faydalanmasını beklediğimiz kesimlere yeterince ulaşamış olmamızın yattığını düşünüyorum. Bugün işini hızlı ve makul bir fiyata halletmek isteyen biri, bir logoyu neredeyse 100 dolar karşılığında internet üzerinden sipariş edebiliyor. Üstelik memnun olana kadar sayısız alternatif görerek. Aynı işi daha pahalıya, daha fazla zamanda ve 2-3 alternatifle sınırlayarak yapacak olan bir tasarımcıyı neden tercih etsin? Bugün İstanbul’un inşa edilmekte olan yeni semtlerinden birinde 1+1 daire fiyatına kitap yaptıracak kaç müşteri var? İstisnalar kaideyi bozamıyor, yeni gerçekler birşeyleri gözden geçirmemiz gerektiğinin sinyalini veriyor.
Her ne kadar tasarımın bir katma değer olduğu bilinci yaygınlaştıysa da, yaptığımız işe bizim biçtiğimiz değer ile başkalarının biçtiği değer arasındaki mesafenin tasarımcı lehine kapanabilmesi için, kişisel başarı hikayelerinin, şişkin egoların, köşe kapmacaların, pozisyon sağlamlaştırmaların, cilali imajların çok ötesinde bir yerlerde, bir düşünce ve varoluş biçimi olarak, sosyal, ekonomik ve kültürel boyutlarıyla tasarımın içerdiği potansiyeli daha iyi anlamamız ve anlatabilmemiz gerekir.
Mesele, tasarım bilinci zaten gelişmiş, bunun gerekliliğini ve kayda değer bir bedel karşılığında alındığını anlamış kişi ve kurumları ikna etmek değil... Euro bazında katılım ücretleriyle havalı isimlere verdirilen marka konferansları da değil... Mesele “Çağı yakaladık! Biz de varız!” öforisine (tıp dilinde “Bir kimsenin -özellikle hastanın- kendini olduğundan çok daha iyi ve güçlü hissetmesi”, Euphoria) ve kibrine kapılmadan, temelleri artık çok da sağlam görünmeyen bir yapının bazı taşlarını yeniden gözden geçirmek sanırım. Sayısı hergün artan özel üniversitelerde öğrencilerinin çoğunluğuna gelir kaynağı olarak bakan tasarım bölümlerinin neye yaradığı, pratikte %50-70 indirimlerin beklendiği bir piyasada meslek örgütleri tarafından önerilen fiyatların neye dayandırıldığı, üniversitedeyken aldığı pazarlama dersinden aklında kalanlarla yetinen iddialı iletişim sorumluları, tasarımın her alanda toplumsal yaşam kalitemizi arttırmaya yönelik kullanımlarından bihaber olan yetki sahipleri üzerine düşünmemiz, tartışmamız, becerebiliyorsak da iyileştirmeye yönelik çabalarımızı arttırmamız gerekiyor. Teniste de olduğu gibi; kendinizce iyi bir oyuncu olabilirsiniz. Ama karşınızdaki kötü bir oyuncuysa sizin de oyununuzu bozar.
Bu kadar ciddiyet bana da size de yetti herhalde! Yazımı bitirirken, zaman zaman beni düşündürmüş birkaç cümleyi (ve kısa açıklamalarını) paylaşmak istedim. Bazıları yaşarken trajikti, şimdi sadece komikler. Merak Edenlere Tasarımcıları Kullanma Kılavuzu’ma da ilham kaynağı oldular... Bu da grafik tasarımcı olarak varolmanın dayanılmaz hafifliği olsa gerek!
“Şirketimizin logosunu zamanında babamız çizmişti.”
Logo, toplantı odasında yerde duran deri bir postun ortasına da işlenmiş. Hassas konu anlayacağınız.
Logo, toplantı odasında yerde duran deri bir postun ortasına da işlenmiş. Hassas konu anlayacağınız.
“Beni baştan yarat.”
30 yıllık meslek hayatı boyunca, bunun bir maliyeti olacağını, zaman ve planlama gerektirdiğini tam kavrayamamış, bu samimi sözleri sarfettikten 6 ay sonra ise sekreteri aracılığıyla benimle artık çalışmak istemediğini iletmiş olan bir iş sahibi.
30 yıllık meslek hayatı boyunca, bunun bir maliyeti olacağını, zaman ve planlama gerektirdiğini tam kavrayamamış, bu samimi sözleri sarfettikten 6 ay sonra ise sekreteri aracılığıyla benimle artık çalışmak istemediğini iletmiş olan bir iş sahibi.
“Bu işin tipolojisini çok beğendik."
Tipografi demek istiyor galiba. Beğenilmemesinden iyidir.
Tipografi demek istiyor galiba. Beğenilmemesinden iyidir.
“Çıktıları haftasonu eve maç seyretmeye gelen arkadaşlara da gösterdik, pek anlamadılar, acaba bir iki alternatif daha mı görsek?”
İş haftabaşı baskıya girecek(ti)... Gooool!
İş haftabaşı baskıya girecek(ti)... Gooool!
“B.k gibi olmuş... Zaten hepiniz kısa saçlısınız.”
Reklam ajansı günlerimden... Kendi marka sorumlularının yanlış brief’i üzerine hazırladığımız ve doğal olarak çöpe giden kampanyanın sunulduğu toplantıda, müşteri kısa saçlı kadınlar olarak hepimize ağzımızın payını böylece vermiş oldu.
Reklam ajansı günlerimden... Kendi marka sorumlularının yanlış brief’i üzerine hazırladığımız ve doğal olarak çöpe giden kampanyanın sunulduğu toplantıda, müşteri kısa saçlı kadınlar olarak hepimize ağzımızın payını böylece vermiş oldu.
“Kapakta eseri kadrajlamak sanatçısına hakarettir.”
Kapakla yapıtın farklı şeyler olduğunu bilmemek de tasarımcısına!
Kapakla yapıtın farklı şeyler olduğunu bilmemek de tasarımcısına!
“Neyin oluyo ya bu kadın?”
Bir müşterimin çalıştığı matbaanın sahibi, işimin baskı kalitesini beğenmemem üzerine, benimle ilgili isyanını müşterime bu şekilde iletmiş. Söylediklerinin gerisi terbiye sınırlarımı aştığı için bu kadarını yazıyorum.
Bir müşterimin çalıştığı matbaanın sahibi, işimin baskı kalitesini beğenmemem üzerine, benimle ilgili isyanını müşterime bu şekilde iletmiş. Söylediklerinin gerisi terbiye sınırlarımı aştığı için bu kadarını yazıyorum.
“Ben bu tesise 5 milyon Euro’luk yatırım yaptım!!!”
Neye yatırım yapsam diye düşünüp matbaaya karar kılmış biriyle yaptığım bir telefon görüşmesinden. Yarım saat süren konuşmamız boyunca baskıya gönderdiğim işin fontlarını nasıl olup da değiştirmeyi başardığını anlamaya çalıştım, sinirlenip telefonu yüzüme kapadı.
Neye yatırım yapsam diye düşünüp matbaaya karar kılmış biriyle yaptığım bir telefon görüşmesinden. Yarım saat süren konuşmamız boyunca baskıya gönderdiğim işin fontlarını nasıl olup da değiştirmeyi başardığını anlamaya çalıştım, sinirlenip telefonu yüzüme kapadı.
“Bu toplantı burada bitmiştir.”
Bir holding patronu, onaylanmış bir bütçe ve konsepte rağmen, görüşmemizin ortasında eline kağıt kalem alıp sayfa düzeni yapmaya başlayınca itiraz ettim. Sonuç: kendisi tarafından 5 metrelik toplantı masasının bir ucundan diğerine sinirli bir şekilde fırlatılan teklifim, terk edilen bir oda ve gerçekleşmeyen bir proje.
Bir holding patronu, onaylanmış bir bütçe ve konsepte rağmen, görüşmemizin ortasında eline kağıt kalem alıp sayfa düzeni yapmaya başlayınca itiraz ettim. Sonuç: kendisi tarafından 5 metrelik toplantı masasının bir ucundan diğerine sinirli bir şekilde fırlatılan teklifim, terk edilen bir oda ve gerçekleşmeyen bir proje.